طرح پرداخت پاداش عملكرد راهبردي مناطق و سازمان‌ها

طرح زیر، کلیاتی برای اجرای سازوکار پرداخت پاداش جهت اجراي استراتژي سازمان‌ها و مناطق چهارده‌گانه در شهرداري اصفهان بود كه مورد استقبال قرار نگرفت. اميدوارم براي شما جالب توجه باشد. البته براي اجراي آن جزيياتي در نظر گرفته شده است كه در صورت تمايل مي‌توانيد با بنده تماس بگيريد.

 

طرح پرداخت پاداش عملكـرد  راهبردي مناطق و سازمان‌ها

 

مقدمه

پاداش به عنوان بزرگترين اصل مديريت در دنيا، امروزه به عنوان يكي از ابزارهاي مهم ترغيب و تشويق كاركنان يا سازمان‌ها تلقي مي‌شود. در مجموعه شهرداري، كمك‌هايي كه مناطق و سازمان‌ها دريافت مي‌كنند يا به خاطر انجام وظايف محوله در حد عادي و متعارف است، يا به خاطر انجام وظايف در سطحي بالاتر از استاندارد يا انتظارات است كه از آن به عنوان كمك يا مزايايي فوق‌العاده به خاطر كار فوق‌العاده صحبت مي‌شود. نظام پاداش و پرداخت تشويقي، مجموعه پاداش‌هاي دروني و بيروني را در برمي‌گيرد كه در قبال انجام بهينه كار و بر پايه معيارهايي منطقي و عادلانه به مناطق و سازمان‌ها پرداخت مي‌شود و با توجه به طيف وسيع پاداش‌ها مي‌توان گفت كه پرداخت‌ها شامل انگيزاننده‌هاي مالي و غيرمالي متعددي مي‌گردد كه هر يك به نوبه خود مشوقي است جهت انجام مطلوب‌تر امور كه در نهايت انگيزه به كار، رضايت شغلي و سازماني و تعهد اجتماعي را افزايش داده و كم‌كاري‌ها، نقل و انتقالات منفي و تمايل به ترك خدمت را كاهش مي‌دهد.

طراحي سيستم پاداش و شيوه‌هاي مناسب تشويق و تنبيه يكي از وظايف مهم مديريت است، چرا كه لازمه بهره‌وري، افزايش عملكرد و رضايت شغلي، ايجاد يك نظام تشويقي مناسب در سازمان است. ارتباط دادن سيستم‌هاي پاداش و پرداخت‌هاي تشويقي به نتايج عملكرد و مشخص بودن سهم هر سازمان، بخش يا گروه در نتايج، به طور خودكار موجبات مشاركت همه بخش‌ها و گروه‌ها در تحقق اهداف شهرداري و تعهد به نظام ارزيابي عملكرد را فراهم مي‌سازد. به ويژه اگر خود مناطق، سازمان‌ها و بخش‌هاي مختلف در تهيه و تدوين شاخص‌ها و استانداردهاي ارزيابي عملكرد دخالت داده شده و بازخورد نتايج ارزيابي به آنها داده شود و آنها بدانند هدف از ارزيابي عملكرد ايجاد برنامه‌‌هاي بهبود در فرآيندهاي كاري و مديريتي است. هدف از تهيه اين دستورالعمل نيز تعيين كل ميزان پاداش عملكرد و نحوه تقسيم آن بين مناطق و سازمان‌هاست. اين طرح داراي انعطاف‌پذيري بوده و با توجه به شرايط قابل دستكاري و سازگاري است.

اهداف طرح

مهمترين اهداف و دلایل اصلی استفاده از طرح پرداخت تشویقی عبارتند از:

·     مرتبط ساختن پرداخت كمك‌هاي شهرداري و پاداش‌ها با عملکرد، کارایی، اثربخشي و به‌طور کلی با اهداف مناطق و سازمان‌ها؛

·تشویق به عملکرد بهتر و مقبول‌تر گروهی، بين‌بخشي و بين‌سازماني؛

·کاهش پرداخت هزینه‌های ثابت و جاري در صورت دست‌نیافتن به اهداف موردنظر؛

·رقابت‌پذیر کردن كمك‌هاي شهرداري مركزي؛

منبع تامین مالی

براي موفقيت‌آميز بودن اين طرح در میان‌مدت و بلندمدت، تامین مالی طرح در سال اول از محل اعتبارات شهرداري مركزي و براي سال‌هاي بعدي از طریق کمتر شدن هزینه‌ها و به تبع آن كمك‌هاي شهرداري و در نهايت، از محل جريمه مناطق و سازمان‌هاي غيربهره‌ور در نظر گرفته مي‌شود. اين طرح با تشكيل يك مدار بسته و ايجاد رقابت براي برتري و نيز عدم دريافت برچسب بدترين منطقه يا سازمان، به هدف خود نائل خواهد شد.

كميته ارزيابي عملکرد‌

از آنجا كه هدف اين طرح دستيابي به اهداف راهبردي مجموعه شهرداري است و اين وظيفه بر عهده معاونت برنامه‌ريزي، پژوهش و فناوري اطلاعات گذاشته شده است، در همين ارتباط بهترين كميته ارزيابي عملكرد، شوراي راهبري برنامه‌ريزي راهبردي شهرداري خواهد بود كه يكي از وظايف آن نيز ارزيابي عملكرد برنامه راهبردي، تجزيه و تحليل نتايج و ارائه بازخورد مي‌باشد. در اين ميان، معاونت هماهنگي امور مناطق و سازمان‌ها نقش خود را در تعيين اهداف هماهنگ و نظارت بر آن ايفا خواهد نمود.

· مسئوليت‌ها و وظايف كميته مذكور در نظام‌نامه برنامه‌ريزي راهبردي شهرداري تعريف شده است.

زمان و مكان اعلام «ترين‌ها»

جلسه پاياني شوراي برنامه‌ريزي مديران شهرداري براي اعلام «ترين‌ها» پيشنهاد مي‌شود، چون بررسي كارنامه سال جاري و نگاهي به چشم‌انداز سال آتي از اهم موضوعات اين جلسه مي‌باشد.

مبلغ و نحوه توزيع پاداش

در اين طرح، شهرداري براي سال اول، پاداشي حداكثر معادل 5 ميليارد ريال را براساس نتايج به دست‌آمده از نظام ارزيابي عملكرد به سازمان‌ها پرداخت مي‌كند. از اين مبلغ، حداكثر معادل ميانگين حقوق و مزاياي يك ماه كليه پرسنل به عنوان پاداش كاركنان و مابقي به‌عنوان كمك براي تسهيل در اجراي برنامه‌هاي راهبردي و فوق‌العاده منطقه يا سازمان در نظر گرفته مي‌شود.

اگر مد نظر باشد كه پاداش بين مناطق و سازمان‌هاي داراي رتبه يك تا سه توزيع گردد، 55 درصد از مبلغ كل به بخش اول، 30 درصد به بخهش دوم و 15 درصد به بخش داراي رتبه سه تعلق خواهد گرفت.

ساختار نظام پرداخت پاداش

در اين طرح با استفاده از معيارهاي ارزيابي سطح كلان منطقه يا سازمان به عنوان شاخص موفقيت، به ساده‌ترين روش اتصال پاداش به عملكرد صورت مي‌پذيرد. در اين سناريو، چنانچه منطقه يا سازمان به برخي و يا همه اهداف خود دست پيدا كند امتيازي را به عنوان رتبه به خود اختصاص خواهد داد. بدين ترتيب كه در چهار منظر «مالي و بودجه»، «مخاطبين و ذينفعان»، «تعالي عملياتي» و «رشد و يادگيري» شاخص‌هاي سطح كلان سازمان تعريف و به هر يك وزني اختصاص داده مي‌شود كه جمع آنها در چهار منظر برابر 100% خواهد شد. با فرض اين‌كه براي مناطق يا سازمان‌ها هشت شاخص را حول چهار منظر مد نظر قرار گرفته باشد و در پايان سال، گزارش نتايج نهايي ارائه شده باشد، امتياز هر منطقه يا سازمان طبق جدول زير محاسبه مي‌گردد.

 

منظر	شاخص	هدف (% بهبود)	وزن	عملكرد واقعي	امتياز
مالي و بودجه	انحراف بودجه	15 %	30 %	5/16 %	30 %
	راندمان دارايي‌ها	25 %	10 %	20 %	0
مخاطبين و ذينفعان	سرعت پاسخگويي	75 %	15 %	77 %	15 %
	شفاف‌سازي	25 %	5 %	20 %	0
تعالي عملياتي	چابكي و كارايي عمليات	12 %	10 %	14 %	10 %
	تحويل بهنگام	90 %	10 %	85 %	0
رشد و يادگيري	سرانه آموزش	70 %	12 %	75 %	12 %
	بهره‌وري كاركنان	5 %	8 %	6 %	8 %
جمع امتياز=					75 %

 

به طور نمونه، چون سازمان به هدف كمي خود در مورد شاخص «انحراف بودجه» دست يافته و چون وزن اين شاخص 30 درصد از كل شاخص‌هاي مد نظر است، لذا سازمان 30 امتياز برمبناي اين نتيجه دريافت خواهند كرد. بنابراين، براساس نتايج مثبت به دست‌آمده از نظام ارزيابي عملكرد، در مجموع 75 امتياز براي سازمان در نظر گرفته مي‌شود. پس از محاسبه امتياز كليه سازمان‌ها و مرتب نمودن آنها، سازمان‌هاي برتر به ترتيب انتخاب خواهند شد. سادگي اين روش، آن را براي در ميان گذاشتن با سازمان‌ها و در پي آن با كاركنان سازمان‌ها بسيار شفاف و ايده‌آل مي‌سازد.

شمول طرح

اين طرح در مورد مناطق و سازمان‌ها انجام مي‌گيرد، چرا كه آنها در توسعه نظام برنامه‌ريزي راهبردي و ارزيابي عملكرد پيشگام بوده و به نتايج سنجه‌هاي عملكردي خود دست يافته‌اند. ولي، در آينده طرح مذكور در بين معاونت‌ها و ديگر مديريت‌هاي شهرداري تعميم داده خواهد شد.